Antalya gecelik bayan arkadaş izmir otele gelen bayan arkadaş petshop Mersin eve gelen bayan
Hakkında Bilinmeyen

Delta nedir nasıl oluşur

  • 24 Nisan 2020
  • 275 kez görüntülendi.
Delta nedir nasıl oluşur




Delta, akarsuların taşıdığı çökellerin bir ır­mak ağzında birikmesiyle oluşan alçak düz­lük. Yaklaşık 2500 yıl önce Herodotos, Nil’in denize boşalan bölümünde dallanan kolları arasında kalan arazinin üçgen biçi­minde yayıldığını belirlemiş ve bu tür yüzey şekillerini tanımlamak üzere Yunancadaki A (delta) harfini kullanmıştı. Yeryüzündeki deltaların çoğu üçgen biçiminde olmakla birlikte, daha değişik biçimlerde bulunanla­rı da vardır; deltanın biçimi çoğunlukla, bölgeye akan suyun en dışarıdaki kolları tarafından belirlenir. Bu nedenle delta teri­mi günümüzde, belirli bir biçimi çağrıştırmaksızın bir ırmağın ağzında oluşan alçak düzlüğü tanımlamak için kullanılır.

Deltalar, tarihöncesi dönemlerden beri insanlık için önem taşımışlardır. Deltaların, hayvan ve bitki yaşamına son derece elve­rişli olması, insanların bu bölgelere göç etmesine yol açmıştır. Birbirine bağlanan kanallar ağı, doğal ulaşım ve ticaret yolları­nı oluşturmuştur. Sel sularının getirdiği kum, mil ve kil birikintileri son derece verimliydi. Tarım teknolojisinin gelişmesiy­le birlikte Nil ile Dicle ve Fırat deltalarında büyük uygarlıklar doğmuştur.

Irmak ağızları, açık deniz gemilerinin iç Umanlara girmesine olanak sağlar. Bu ne­denle dünyanın büyük limanlarının çoğu delta düzlüklerinde yer alır. Nil üzerindeki İskenderiye ve Mississippi üzerindeki New Orleans limanlarının her ikisi de gelişmele­rini ırmak boyundaki yerlerine borçludur.

Deltalar, bir akarsuyun ya da akarsu sisteminin denize döküldüğü bölgeye çökel taşıma ve biriktirme hızının, bu çökellerin dalgalar ya da deniz dalgalan tarafından bölgeden uzaklaştırılma hızından daha fazla olduğu durumlarda oluşur. Deltanın gelişi­mi akarsu ile deniz arasında bir mücadeledir ve doğadaki en dinamik durumlardan birini oluşturur. Akarsu akışına ve deniz hareket­liliğine ilişkin süreçlerden kaynaklanan bir­çok etken, akarsu-deniz dengesini belirler. Akaçlama havzasının koşullan ve bir akar-suya kaynaklık eden alanın durumu, delta oluşumu üzerinde önemli etkide bulunur. Havza içindeki kayaçların jeolojik yapısı, boyutları, biçimi, oluşturdukları yüzey şekli ve toprak oluşturma özellikleri, denize ileti­lebilir çökel miktarı ve türü üzerinde büyük ölçüde etkili olur.

Deltalar, köken bakımından birikinti (alüvyon) yelpazelerine benzerler ve her ne kadar delta düzlüklerindeki eğim çok daha yumuşak ve çökeller daha ince taneli ise de, birikinti yelpazelerinin sulu ortamdaki eş­değeri olarak düşünülebilirler. Bir akarsu denize ya da göle akarken, akış hızı yavaşlar ve taşıdığı yükler yatağın kenar bölümlerin-‘ de birikir. Bu yanal çökelme, akarsu yatağı­nın akarsuyun ağzından dışarıya doğru uza­masına neden olan setler oluşturur. Akış yolu yeni tümsekler nedeniyle sık sık yön değiştirir ve sonunda üçgen yelpaze biçimin­de yayılarak her iki yaka üzerine de malze­me biriktirir. İç ve dış bölümlerde çökel birikimi sürerken, akarsu yatağı uzar ve birkaç örgülü kola bölünür.

Deltaların aşağı çığır bölümü, üç tür çökel süreci sonucunda oluşur. İnce malzemeler, en ileri bölümlere taşınarak en dipteki katmanları oluştururlar. Deltanın ana bölü­mü, her katmanın bir öncekinin üstüne binmesi ve daha ileride birikmesi sonucu, dik eğimli katmanlar halinde dışarı doğru yayılır ve son olarak da ırmak birikintileri, deltanın hemen hemen düz en üst katmanı olan alüvyonlu sığ katmanı oluştururlar.

Deltalar, bir plan ya da harita üzerinde son derece karmaşık yatak, göl ve bataklık labirenti olarak görülür. Bununla birlikte, deltayı oluşturan temel üç bölüm çoğu kez belirli bir düzen içinde bulunur.

 

 

Adana vip escort Çukurova vip escort Seyhan vip escort Ankara vip escort Mamak vip escort Etimesgut vip escort Polatlı vip escort Pursaklar vip escort Haymana vip escort Çankaya vip escort Keçiören vip escort Sincan vip escort Antalya vip escort Kumluca vip escort Konyaaltı vip escort Manavgat vip escort Muratpaşa vip escort Kaş vip escort Alanya vip escort Kemer vip escort Bursa vip escort Eskişehir vip escort Gaziantep vip escort Şahinbey vip escort Nizip vip escort Şehitkamil vip escort İstanbul vip escort Merter vip escort Nişantaşı vip escort Şerifali vip escort Maltepe vip escort Sancaktepe vip escort Eyüpsultan vip escort Şişli vip escort Kayaşehir vip escort Büyükçekmece vip escort Beşiktaş vip escort Mecidiyeköy vip escort Zeytinburnu vip escort Sarıyer vip escort Bayrampaşa vip escort Fulya vip escort Beyoğlu vip escort Başakşehir vip escort Tuzla vip escort Beylikdüzü vip escort Pendik vip escort Bağcılar vip escort Ümraniye vip escort Üsküdar vip escort Esenyurt vip escort Küçükçekmece vip escort Esenler vip escort Güngören vip escort Kurtköy vip escort Bahçelievler vip escort Sultanbeyli vip escort Ataşehir vip escort Kağıthane vip escort Fatih vip escort Çekmeköy vip escort Çatalca vip escort Bakırköy vip escort Kadıköy vip escort Avcılar vip escort Beykoz vip escort Kartal vip escort İzmir vip escort Balçova vip escort Konak vip escort Bayraklı vip escort Buca vip escort Çiğli vip escort Gaziemir vip escort Bergama vip escort Karşıyaka vip escort Urla vip escort Bornova vip escort Çeşme vip escort Kayseri vip escort Kocaeli vip escort Gebze vip escort İzmit vip escort Malatya vip escort Manisa vip escort Mersin vip escort Yenişehir vip escort Mezitli vip escort Erdemli vip escort Silifke vip escort Akdeniz vip escort Anamur vip escort Muğla vip escort Bodrum vip escort Milas vip escort Dalaman vip escort Marmaris vip escort Fethiye vip escort Datça vip escort Samsun vip escort Atakum vip escort İlkadım vip escort Adıyaman vip escort Afyonkarahisar vip escort Ağrı vip escort Aksaray vip escort Amasya vip escort Ardahan vip escort Artvin vip escort Aydın vip escort Balıkesir vip escort Bartın vip escort Batman vip escort Bayburt vip escort Bilecik vip escort Bingöl vip escort Bitlis vip escort Bolu vip escort Burdur vip escort Çanakkale vip escort Çankırı vip escort Çorum vip escort Denizli vip escort Diyarbakır vip escort Düzce vip escort Edirne vip escort Elazığ vip escort Erzincan vip escort Erzurum vip escort Giresun vip escort Gümüşhane vip escort Hakkari vip escort Hatay vip escort Iğdır vip escort Isparta vip escort Kahramanmaraş vip escort Karabük vip escort Karaman vip escort Kars vip escort Kastamonu vip escort Kırıkkale vip escort Kırklareli vip escort Kırşehir vip escort Kilis vip escort Konya vip escort Kütahya vip escort Mardin vip escort Muş vip escort Nevşehir vip escort Niğde vip escort Ordu vip escort Osmaniye vip escort Rize vip escort Sakarya vip escort Siirt vip escort Sinop vip escort Sivas vip escort Şanlıurfa vip escort Şırnak vip escort Tekirdağ vip escort Tokat vip escort Trabzon vip escort Tunceli vip escort Uşak vip escort Van vip escort Yalova vip escort Yozgat vip escort Zonguldak vip escort
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ