Hakkında Bilinmeyen








Mani nedir çeşitleri özellikleri örnekleri

  • 28 Ekim 2017
  • 765 kez görüntülendi.
Mani nedir çeşitleri özellikleri örnekleri




MANİ a. (ar. maadan). Ed. 1. Türk halk edebiyatında yaratıcısı adsız halk sanat­çıları olan dörtlük biçimindeki şiir türü. —2. Mani atmak ya da mani düzmek ya da mani yakmak, bir mani meydana getirerek özel ezgisiyle okumak.  Ed. Çoğunlukla yedi heceli ve dört dizeli tek kıtadan oluşur. Birinci, ikin­ci ve dördüncü dizeler birbiriyle uyaklı, üçüncü dize bağımsızdır. Buna göre uyak düzeni şöyledir: a a x a. Tek dörtlükten oluşan maniler dışında 5, 6, 7, 8, 10, 14 dizeli maniler olduğu gibi, uyak düzeni a x a x biçiminde olan maniler de vardır. Mani terimi az çok değişik biçimlerde Anadolu’da, Rumeli’de, Kırım’da, Azer­baycan’da kullanılır

. Doğu Anadolu’da bayatı’ sözcüğü de yaygındır. Urfa’da, Kerkük’te hoyrat” denir. 11 heceli olan en tipik manilere Eğin’de alagözlü de denir. Manilerin ilk iki dizesi, uyağı doldurmak ya da temel düşünceye bir giriş yapmak için söylenir. İlk iki dize ile son iki dize ara­sında anlam bakımından bağlantı yoktur. Asıl anlatılmak istenen duygu ve düşün­celer son iki dizede söylenir. İlk iki dizede genellikle doğa ile ilgili görüntüler, köyün günlük yaşamından gözlemler vb. anlatı­lır. Sonra asıl amaca geçilir; hiç umulma­dık bir sürprizle karşılaşma, dinleyicileri et­kiler. Dörtlüğün anlam yükünü üçüncü ve dördüncü dizeler taşıdığı için mani söy­leyen bütün ustalığını son iki dizede gös­termek zorundadır. Hemen her yörede maniler, kadınlar tarafından söylenir. Kar­şılıklı söylemelerde, atışmalarda kadınlarla birlikte erkekler de mani söylerler. Karşı­lıklı mani söyleme, Anadolu’da özellikle Doğu Karadeniz, Kars yörelerinde yaygın­dır. İki kişinin karşılıklı söylediği manilere deyiş adı verilir. Bu tür deyişler söyleme (deyişme) kızlar arasında, delikanlı ile kız, ana ile kız, ana ile oğul vb. arasında olur.





Âşıkların karşılaşmalarında manilerle deyiştikleri görülür. Kimi tekke şairleri de ma­ni söylemişlerdir. Bu tür manilerin birinci dizesinde, şairin adı ya da mahlası geçer. Konularına göre; niyet, atışma, askerlik, iş, bekçi ve davulcu manileri; İstanbul’da so­kak satıcılarının söyledikleri maniler; se­mai kahvelerinde söylenen cinaslı maniler; âşık hikayecilerin söylediği maniler; mektup ve düğün manileri; ayrılık ve gur­bet manileri gibi türlere ayrılabilir. Hıdrel­lez eğlencelerinde, bayramlarda, gezme yerlerinde vb. karşılıklı mani söyleme ge­leneği vardır. Geleneksel halk edebiyatın­da telefilmizle.com manicilerin piri olarak Ferhat ile Şirin kabul edilir. Maniler öteki anonim şiirlerin çoğu gibi, kendilerine özgü bir ezgi ile bestelenerek okunur. Günümüzde mani söylemenin en canlı biçimde sürdüğü böl­geler Kerkük, Doğu ve Güneydoğu Ana­dolu ile Kars yöresidir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ